PRAKTIKE 

SAMUEL BUSHI
KLASA 12 TIK 


SHENIMET DHE PROJEKTET PER SEMESTRIN E PARE

4 Shtator 2020 - 25 Janar 2021

Detyre per temat mesimore te zhvilluara gjate oreve te praktikes per lenden profesionale "Praktike" duke perfshire mesimet e oreve mesimore, temat e humbura dhe projekte shtese.
Mesuese: Elona Pasha

TEMA

Sherbimi i postes elektronike dhe protokollet TCP, SMTP, POP, IMAP

Posta elektronike ose e-mail eshte teknologji per dergimin dhe pranimin e mesazheve elektronike, nje nder sherbimet me te kerkuara ne internet per dergimin e letrave apo informacioneve. 

Gjate praktikes profesionale provojme veprime pergatitore per instalimin e postes elektronike ne nje mail server. 

Cfare na duhet per kete sherbim:

- Kompjuter i veçante me kapacitet te mjaftueshem te diskut te ngurte, i cili do te veproje si serveri i postes elektronike.
- Emri i domainit per serverin e postes elektronike qe do te perdorim per te vendosur adresat e emailit.
- Lidhje e besueshme, me shpejtësi te larte ne internet.
- Një sistem operativ si Windows ose Linux për të ekzekutuar serverin.
- Programet e softuereve si MailEnable qe mund te rendisin dhe drejtojne postat elektronike, mbrojtjen antivirus dhe filtrin e postes se pavlere si SpamAssassin.
- Nje sistem per te rregulluar procesin e konfigurimit.

Protokollet baze ne lidhje me transferimin e te dhenave online dhe posten elektronike:

TCP (Transmision Control Protocol)- protokoll qe sherben per transferimin e te dhenave ne rrjet. Perbehet nga 4 shtresa:
-shtresa e aplikacioneve
-shtresa e transportit
-shtresa e internetit
-shtresa e linqeve.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - perdoret per marrjen, dergimin dhe fiksimin e emaileve ne rrjet. 
Eshte protokoll me perdorim te gjere qe nga viti 1982 e deri me sot. 


Nje shembull tipik i dergimit te nje mesazhi me ane te SMTP ne dy kuti postare (Alice dhe theboss) te vendosura ne te njejten fushe postare (example.com ose localhost.com), eshte riprodhuar ne seancen e meposhtme te shkembimit.

Pasi derguesi i mesazhit (klienti SMTP) krijon nje kanal te besueshem te komunikimit me pranuesin e mesazhit (serverin SMTP), sesioni hapet me nje fjale pershendetese nga serveri, zakonisht permban emrin e domenit plotesisht te kualifikuar (FQDN) te tij, ne kete rast smtp.example.com. Klienti inicion dialogun e vet duke iu pergjigjur me nje komande HELO duke identifikuar veten ne parametrin e komandes me FQDN e vet (ose nje adrese e mirefillte nese nuk ka nje te disponueshme


S: 220 smtp.example.com ESMTP Postfix
C: HELO relay.example.org
S: 250 Hello relay.example.org, I am glad to meet you
C: MAIL FROM:<bob@example.org>
S: 250 Ok
C: RCPT TO:<alice@example.com>
S: 250 Ok
C: RCPT TO:<theboss@example.com>
S: 250 Ok
C: DATA
S: 354 End data with <CR><LF>.<CR><LF>
C: From: "Bob Example" <bob@example.org>
C: To: "Alice Example" <alice@example.com>
C: Cc: theboss@example.com
C: Date: Tue, 15 January 2008 16:02:43 -0500
C: Subject: Test message
C:
C: Hello Alice.
C: This is a test message with 5 header fields and 4 lines in the message body.
C: Your friend,
C: Bob
C: .
S: 250 Ok: queued as 12345
C: QUIT
S: 221 Bye
{Serveri e mbyll lidhjen

POP (Post Office Protocol) [I perditesuar ne versionin POP3]- perdoret per arkivimin dhe ruajtejn nga serveri meme. Ndodhet ne modelin OSI.
POP3 degjon ne portin e njohur per ne 110. Komunikimi i enkriptuar eshte nje kerkes tjeter pas fillimit te protokolit, perdor STLS komand, dhe mbeshtetet ose nga POP3S, i cili lidhet me serverin duket perdorur shtesen siguruse te transportit (TSL) ose te(SSL).

IMAP (Internet Message Acess Protocol)- protokolli i aksesit te serverit mail, ex: imap@example.com.

TEMA

Konfigurimi i mail server ne mercury 32/xampp

Mercury eshte mail server qe:
- Suporton protokollet SMTP, POP, IMAP
- Versioni win32 suprton Dialup
- Menaxhimin e listave te emaileve
- Proces i shpejt dhe useri duhet te fuse parametrat e domainit
- Nuk ka limite ne numrin e userave
- Ka te konfiguruar antivirusin, sistemin e mbrojtes.

Hapat e konfigurimit ndiqen gjate praktikes profesionale.

TEMA

Hapat e konfigurimit per outlook express.

Gjate pratkikes profesionale ndjekim hapat e meposhtme:

1.    Te menuja Tools, zgjidhni "Accounts" - Zgjidhni
"Mail" te dritarja Internet Account, dhe me pas klikoni tek
"Add"  dhe zgjidhni "Mail" Ne kete menu.

2.    Tek kutia Display Name, shkruani emrin qe doni te shfaqet ne accountin
tuaj (psh. John Smith) dhe me pas klikoni "Next" 

3.   
Tek kutia Email Address, shkruani adresen e
plote te emailit (sigurohuni qe te keni shtuar  "@albaniaonline.net" ose "@albmail.com”  psh.         johnsmith@albaniaonline.net dhe
me pas klikoni "Next" 

4.   
Tek "My incoming mail server…"
duhet te selektoni "POP3" - Shkruani "mail.albaniaonline.net" ose mail.albmail.com ne varesi te llogarise se e-mail tek Incoming Mail (POP3, IMAP,
ose HTTP) Server, gjithashtu edhe tek Outgoing Mail (SMTP) Server. Sigurohuni
qe i keni shkruar ne menyren e duhur emrat e serverave dhe me pas klikoni 
"Next"

5.   
Tek Account Name, shkruani vetem username
(adresen tuaj te emailit por pa "@albaniaonline.net", psh. johnsmith). 

6.    Tek kutia e fjalekalimit, shkruani fjalekalimin xxxxxxx, i cili ju eshte
dhene se bashku me adresen e-mail. 

7.    Nese deshironi qe Outlook Express te ruaje fjalekalimin, klikoni
opsionin"Remember password".

8.    Mos klikoni tek "Log on using Secure…" . Klikoni "Next
" dhe me pas klikoni "Finish" 

9.   
Tek menuja Internet Account 'Account’
selektoni ‘mail.albaniaonline.net', dhe me pas klikoni 'Properties.' 

10. Tek tab “Servers” te “Outgoing Mail Server” klikoni kutine “My server
requires authentication” dhe me pas klikoni Apply.

11. Klikoni tabin 'Advanced' dhe tek “Outgoing mail Server (SMTP)”, vendosni
numrin nga 25, dhe mos klikoni kutine “This server requires a secure connection
(SSL)”, ose vendosni 465 dhe klikoni kutine “This server requires a secure
connection (SSL)”.

12. Poshte opsionit “Incoming mail (POP3)”, numrin 110 lereni ashtu si eshte
dhe mos klikoni opsionin “This server requires a secure connection (SSL)".

13. Nese deshironi qe e-mailet tuaja te ruhen ne server klikoni "Leave
a copy of messages on server", ne kete menyre ju mund te hapni emailet
tuaja nga   web. Ne rast se deshironi ti merrni vetem ne kompjuterin tuaj
ne Outlook Express  mos e klikoni kete opsion. 

14. Klikoni “OK” dhe mbyllni dritaren tjeter.

 

TEMA

Modeli OSI

Parimi baze i modelit OSI eshte komunikimi midis shtresave te ndryshme te tij. Cdo shtrese ka detyre te vecante. Te dhenat midis shtresave quhen njesi te dhenash protokolli. Ato bashkohen me njera tjetren ne te ashtuaquajturen "header ose koke" ne te cilen gjenden informacionet e kontrollit te protokollit.

SHTRESAT E MODELIT OSI:
Shtresa e shtate – Shtresa e Aplikacionit
Shtresa e gjashte – Shtresa e Prezantimit
Shtresa e peste – Shtresa e Sesionit
Shtresa e katert – Shtresa e Transportit
Shtresa e trete – Shtresa e Rrjetes
Shtresa e dyte – Shtresa e Data-Linkut
Shtresa e pare – Shtresa Fizike

TEMA

Hapat per zgjidhjen e problemeve kompjuterike

HAPI 1

IDENTIFIKOJME PROBLEMIN

Marim informacione rreth kompjuterit. Si: prodhuesi, modeli, sistemi operativ, rrjeta, lidhjet etc.

Perdorim pyetjet e hapura:
- Cili eshte problemi?
- C'eshte instaluar se fundmi?
- Cfare ishte duke punuar kur ndodhi problemi?
- Cili ishte gabimi/erroi qe eshte shfaqur?


Perdorim pyetjet e mbyllura:
- A eshte kompjuteri nen garancion?
- A eshte gjithcka ne rregull me furnizuesin e rrymes?
- A po mundet te startoj kompjuteri dhe deri ne cilen faze po mberrin?

HAPI 2

NDERTIMI I NJE TEORIE PER SHKAKTARET E MUNDSHEM

Mbajme parasysh qe problemi mund te jete me i thjeshte se sa e mendojme. 

Krijojme nje liste te arsyeve me te mundshme ne baze te problemit, psh:
- Furnizimi me rryme nuk eshte si duhet
- Prishja e kabllove
- Prishja e tastieres
- Prishja e RAM [etc..]

HAPI 3

PERCAKTOJME SHKAKUN E SAKTE

Testojme listen e arsyeve te prishjes duke filluar nga me e thjeshta:
- Kontrollojme furnizimin
- Rivendosim baterine
- Ristartojme kompjuterin
- Kontrollojme parametrat ne Bios
- Rivendosim kabujt
- Rivendosim RAM-in [etc..]

HAPI 4

PROVOJME/IMPLEMENTOJME NJE ZGJIDHJE

Nese procedura e shpejte paraprake nuk ka bere zgjidhjen e problemit, atehere duhet te kerkojme zgjidhje me komplekse.

Ndajme problemet e medha ne me te vogla per ti analizuar nje nga nje. Me pas krijojme nje liste te zgjidhjeve dhe implementimeve per secilen, nese lista nuk tregon potencial per zgjidhje te problemit/problemeve provojme perseri.

HAPI 5

VERIFIKOJME ZGJIDHJEN DHE FUNKSIONALITETIN E SISTEMIT

Nese procedura e shpejte paraprake nuk ka bere zgjidhjen e problemit, atehere duhet te kerkojme zgjidhje me komplekse.

Ndajme problemet e medha ne me te vogla per ti analizuar nje nga nje. Me pas krijojme nje liste te zgjidhjeve dhe implementimeve per secilen, nese lista nuk tregon potencial per zgjidhje te problemit/problemeve provojme perseri.

TEMA

SSL & TLS

Siguria ne rrjet-komunikim dhe perdorimi i certifikatave SST - TLS. Shume biznese perdorin mekanizma te sigurt dhe te besueshme per mbrojten e te dhenave. Trendi aktual eshte cilesi dhe siguri ne protokollet TCP dhe aplikacioneve te rrjetit. Per qasje ne akses perdoret SSL dhe TLS. SSL eshte protokoll webi qe vendos sesion te sigurt ndermjet klientit dhe serverit. Encrypton te gjithe te dhenat qe mbarte ndermjet klientit dhe serverit deri ne nivel IP-je. Per sigurine ne treg TLS eshte pasardhes i SSL, ku ofron komunikim te sigurt ne internet, mbrojtje per pergjimin dhe ngaterrimin e te dhenave apo falsifikimin. HTTPS eshte i dobishem per enkriptimin e te dhenave, krahasuar me enkriptimin e te dhenave ne HTTP. 


 Dil